Karayolları Genel Müdürlüğü’nün verileri, Türkiye’de trafikte yaşanan tablonun her geçen yıl daha da ağırlaştığını açıkça ortaya koyuyor.
2021 yılında 1 milyon 186 bin olan kaza sayısı;
2022’de 1 milyon 232 bine,
2023’te 1 milyon 314 bine,
2024’te ise 1 milyon 444 bine yükselmiş durumda.
Ancak asıl dikkat çekici olan, kusur dağılımı. Ölümlü ve yaralanmalı kazalarda sorumluluğun büyük bölümü sürücülere ait.
2021’de %87 olan bu oran, 2022’de %86, 2023’te %88 ve 2024’te %90’a kadar çıkmış durumda.
Bu tablo bize açık bir gerçeği gösteriyor: Sorun yollarda değil, direksiyon başında.
Peki, bu tabloyu yaratan ne?
Her şeyden önce, trafik kurallarını ihlal etmeyi sıradanlaştıran bir anlayışla karşı karşıyayız.
Kırmızı ışıkta geçmek, hız sınırlarını aşmak ya da emniyet kemeri takmamak hâlâ birçok sürücü için küçük ihlaller olarak görülüyor. Oysa bu “küçük” görülen ihlaller, binlerce insanın hayatına mal olan büyük sonuçlar doğuruyor.
Üstelik son dönemde yapılan düzenlemeler de bu tabloyu değiştirmeye yetmiş görünmüyor.
2026 yılında trafik cezaları %25,49 oranında artırıldı. İlk bakışta bu artışın, sürücü davranışlarını olumlu yönde etkilemesi ve kazaları azaltması beklenirdi.
Ancak ortaya çıkan sonuç farklı oldu: Cezalar arttı, fakat kazalar azalmadı.
İşte tam da bu noktada açıkça görülüyor ki, caydırıcılık sadece maddi yaptırımlarla sağlanamıyor.
Çünkü trafik kuralları, yalnızca ceza korkusuyla uyulacak kurallar değildir. Aksine, toplumun her bireyi tarafından içselleştirilmesi gereken bir yaşam disiplinidir.
Bu nedenle çözüm, yalnızca daha fazla ceza yazmakla değil; daha fazla bilinç oluşturmakta yatıyor.
Eğitimden denetime, toplumsal farkındalıktan bireysel sorumluluğa kadar uzanan geniş bir dönüşüm gerekiyor. Ve unutmamak gerekir ki trafik, bireysel bir özgürlük alanı değil, toplumsal bir sorumluluk alanıdır.
